Bütün Yort Savul'lar!: 1954-1997 (Toplu Şiirler)

Kitap hakkında

Bütün Yort Savullar!'ın bu baskısında, şairin 1993 yılında yine Yapı Kredi Yayınları arasından çıkmış olan Son Şiirler'i, Yeditepe arşivinde bulunan sekiz şiiri ve Öküz dergisinde yayımladığı iki şiiri de bulunuyor.

"Ne türden olursa olsun, gerçek şiirin, çağdaş toplumlarda, öyle "ayrılmış" bir yeri filan yoktur, söylenenlerin, yalanla başlayıp yalanla bittiği dillere destan olmuş bütün bayram demeçlerinin aksine.

Eh, toplumdan topluma göre değişebilir biraz bu, kötülüğün koyuluğundan iyiliğin açıklığına kadar, iyilik de olanaksızlığın iyiliğidir. Kimi cemiyetlerde hapisanelerdedir şiir. Kimi sosyetelerde tımarhanelerde teşhir olunur. Kimi kanunlarda sürgüne gönderilir. Kimi toplumlarda sivil ölüm takılır peşine. En açık renklisinde, bir gündem eline verilerek yazlığa yollanır, giderleri karşılanmıştır. (...)" Bizim onun şiiri hakkında bir şey söylememize gerek olmasın, o, şiir hakkında bunları düşünür...

"Hangi çocukların neye imrenmesi yalınayak şiirdir?" diye sormuştu bir zaman ... Bulur muyuz bunu bilmem!..

BEL KANTO

Gül gibi çocukları

gelmemiş sabahtan okula

bütün o külüstür karıları

çamaşır sermemiş bahçelere

ilk tramvay işçileri grevi kalıpçıda

üç recep salılarda bir ikinci meşrutiyet

böğürtlen lekeli bir güvercin

uçururlarken görürseniz

galata’dan

leğen denizlere doğru.

1956

BEYAZ RUS KADIN

Üç masa ötede bafra içen bir tanrı

bacak bacak üstüne atmış

penceresinde bir şehir şehirde bir sokak

Sokakta bir beyaz rus kadın

iskemleler arkasından koşar

beyaz rus kadın kaçar

Bir tiren şimdiler

bankadaki işini bitirmiş pantolonunu giymekte

sen bir devsin ne diye bu evde oturursun

ne diyeee

bozdurup bozdurup kullanırsın

Ne diye elişinden bir tanrıyı

Sigara içen parmaklarıyla

seninki hâlâ penceresinde

beyaz rus kadın kaçar.

1955

VEDHA’LARDAN BİRİNDE

I-Kumarcı Musa

Vedha’lardan birinde Musa kumar oynuyor

Peygamberlik bir meslek oldu

Bozuk radyo ne demişti ağustosta

(Ben karımın fotoğrafını isterim sizden)

Dördüncü duvarda ben bulunuyordum

Vedha’lardan birinde bir küçük tanrı

Küçük işler için

(Ben görmemiş olayım)

Nasılsa tanımadığım bir toprakta öleceğim

Burada sakal uzatıp

Taranmış saçlarıyla

(Siz kendinizin kaçıncı peygamber olduğunu sanıyorsunuz)

Hangi rejim için

(O kadar çabuk değişiyorlar ki)

Birinci katları dinamitlenmiş evlere benzer yıkılıveririz

Sokak başlarında görür ve fotoğraflarını çekeriz

(Vedha sana ne dedi)

(Dedi ki)

II- Amatörler ve Profesyoneller

(Kaçıncı Vedha’da vardı bu)

Bir ay vardı

Ay çıkınca gitmeliydim oysa

Gidin unutun diyorlardı

Vrangel’in orduları bile unutuldu masaların başında

Viski bize bir profesyonel orospu kadar pahalı geliyor

Sokakta şapkalarımı çıkarıp selam veriyordum

(Numarasını bilmediğim Vedha’lardan birinde)

Artık kendilerini bir eşya ile karıştırmaya başlayan orospular

Çok iğreti duruyorlardı düşecek gibi oluyordum

Bunlar da bizim Vedha’larımız

Vedha belki hiç doğmamıştı

Ne denebilir belki hiç doğmamıştı

III- Got’lar ve Genç Vedha

Bir Got sürüsü için

Genç Vedha anlamsız bir Vedha’ydı

Vizigot Kralı Alerik — takma adıyla — Ayıların ayısı tütün sarar

(Çağının en kötü tütün saran kralı)

Ben sakal bırakmıştım göze batmıyor

Gel benim korkum gel çok korkmak istiyorum

Vedha! Seni sevmeye başladığımız zaman öldün

Ne denebilir seni sevmeye başladığımız zaman öldün

IV- Duba’dan Laternacı

Hiç bakmasa bu kadar dikkatli

Laternacı geçiyor azınlıklardan arta kalanı

Çaldığı havayı ne tanır ne sever benim gibi

Adamlar geldi denizden ölmüş

Kimin şansı yoksa bırakmış ellerini dubadan

İşe yaramayanların felsefesi bunlar

Bir uşak üçüncü katın balkonundan aşağı attı kendini

(Çocukluğumu saklasaydım benim de ellerim olurdu dubada)

V- Ayşe Dolley’in Bulunmadığı Bölge

Kim bu adamlar ayakları üzerinde duruyorlar

Başlangıçta dinleniyorlardı

Sonraları hiç yorulmadılar

(Vedha çok gençti)

Deniz tuzu kokan saçlarını yıka sararıyorlar

Bir takım unutulmuş yüzler gibi

Sigara içiyorlar çok ve ölümü kullanıyorlar

Artık onları ben bile tanımıyorum

Romanyalı pembe gözlü şeytan

—Yahudi soyundandır biraz—

Harita bilmeyen bir Vedha’yı

Bir ağacı yakıp içer gibi öpüyordu

Eski takvimleri seve seve kullanır

Ben ikinci gözümü bir kurşunla değiştim

Ne denebilir benim gözüm maviydi

VI- Vedha Vedha Vedha

Denizden uzaklaşmaksızın birbuçuk ama değişen birbuçuk

İnançlarını nerede bırakmıştın sen

Aradığın şehirleri taşıdı trenler

Pabucumun bir teki ırmağa düşmüştü

Göğün ta kendisi o zaman geldi

Gel biz gidelim buralardan yalınayak (Vedha’m gitmiş)

Vedha Vedha Vedha ne diyordu (diyordu ki).

1955

SENTEZ

Şu taşbasması

İşkence Usülleri kitabı

Nerede basma iş

Babil’de

Babil’de bir çocuk demek

Bizi kullanıp kullanıp duruyormuş

Ama biz bu değiliz ki

Daha ilk sayfalarda

Karşımıza çıkıveriyor

Başkasının gözleri

Başkasının ağızları dudakları

Babil’de basılmış

Birer birer açılan

Hayatımıza.

1954

ANAHTARLAR

Çünkü kapıları

Götürüyorlar (öyle yanlış ki)

Cam kırıkları üzerinde

Üzerinde mi üzerinde üzerinde

Gülüyor ve

Gülen artık çingene değildir

Değil mi değil değil

Bilmem şu uzakta odaların

Pancurlarını açmışlar

Açmışlar mı açmışlar açmışlar

Denize karşı

(deniz yoktur ya)

İçerdekiler içerlerde

Dışardakiler dışarlarda kalmışlar

Kalmışlar mı kalmışlar kalmışlar

Anahtarları çalan bir çingenedir

Bir çingene mi bir çingene bir çingene.

1954

İSKAMBİL

Senin yıldızın

toprağın altında kalmış

yirmi yaşında basamakları

alfabe gibi sayıyorsun

Senin geride bıraktığın

ölünmüş bir hayat

kuzey ormanlarında

vebalı bir kadın gömdük

(hiçbir şey bu kadar üşütemem ben!)

Senin niçin dua ettiğini

unuttuğun gibi sonradan

bir peygamber de yalnız kalmaktan korkuyor

üçlü bir iskambil oyununda mesele

ama şimdi

adam öldü.

1954

Yapay zekâ özeti

Ece Ayhan'ın 1954 ile 1997 yılları arasında yazılmış şiirlerini bir araya getiren bu derleme, şairin dört dekada süren üretimini tek ciltte sunuyor. İkinci Yeni hareketinin en özgün isimlerinden biri olan Ayhan, tarih, toplum ve birey ekseninde kurduğu imge dünyasında geleneksel şiir kalıplarını kırarak dili alışılmadık biçimlerde kullanır. Şiirlerinde tarihsel olayları ve toplumsal çelişkileri ironik bir dille ele alan Ayhan, okuru anlam katmanlarında kendi yolunu bulmaya çağırır ve her okumada yeni anlamlar keşfetmeyi mümkün kılar. Türk şiirinin sınırlarını genişleten bu anlayışın ürünü olan metinler, şairin poetikasının tüm evrelerini gözlemleme imkânı veriyor ve İkinci Yeni'nin imge ve dil anlayışını yakından tanımak isteyen okurlar için kapsamlı bir kaynak niteliğindedir.

Bu özet yapay zekâ tarafından kaynaklardan derlenmiştir.