Tarçın Dükkânları

Kitap hakkında

Polonyalı yazar Bruno Schulz, 1942'de henüz elli yaşındayken, doğduğu Drohobycz kasabasının "Aryan" kısmına girme riskini göze aldığında –Yahudi oluşu sebebiyle– bir gestapo subayı tarafından sokakta vurularak yaşamını yitirdi.

Gerçeküstücü bir "optik"le kurgulanmış, kendi kökeninin izini sürerek Polonya'nın kasaba yaşantısından insanlığın evrensel hikâyesini damıtan, cansız nesneleri canlı varlıklara dönüştürebilme yeteneği ve olağandışı biçimde tarih tarafından lekelenmemiş dünyasıyla gerçekliği mitleştiren Schulz'un öyküleri büyülü gerçekçiliğin doruğu sayılabilir.

Kentin o kederli griliği yeniden bizi her yandan kuşattı; gündoğumu karanlığının saldırısıyla, mantar gibi biten alacakaranlıkla birlikte pencerelerden içeri süzülüyor, sonra da uzun kış gecelerinin kaba tüylü kürküne dönüşüyordu. Eski günlerde mutlu bir yasaksızlık, çok renkli kuşların uçuşlarına açıklık katmış duvar kâğıtları, kenarlarından kıvrılıp sertleştiler; acı monologlarının tekdüzeliği içine hapsoldular. Avizeler karardı; kartlaşmış devedikenleri gibi soldular; artık üzgün üzgün, keyifsizce sarkıyorlardı; loş odalardan el yordamıyla geçen biri onlara dokununca kristal sallantıları yavaşça şıngırdıyordu. Adela bütün şamdanlara renkli mumlar koydu, ama boşunaydı bu; kısa zaman öncesine kadar bu asma bahçeleri canlandırmış olan o görkemli ışıkların silik bir kopyası olan bu mumlar, onların yerini doldurabileceğe benzemiyorlardı. Ah o ne cıvıltıydı! Ne hızlı, ne güzel uçuşlardı onlar; hava büyülü kart destelerine bölünür; gökmavisi, tavuskuşu mavisi, papağan yeşili, madensel parıltılar iri kar taneleri gibi yağar, havaya çizgiler, iri biçimler çizilir, uçuştan çok sonra bile o pırıltılı atmosferde asılı kalan renkli yelpazeler oluşurdu! Şimdi bile, griliğin derinliğinde o parlaklığın yankılarıyla anıları hâlâ saklı duruyorlardı, ama onları kimse yakalamıyor, o sıkıntılı havayı hiçbir klarnet sesi delmiyordu.

Yapay zekâ özeti

Bruno Schulz'un bu öykü derlemesi, Doğu Avrupa'nın küçük bir kasabasında geçen, sıradan aile yaşantısını olağanüstü bir görsel zenginlikle sunar. Yazarın ressam kimliğinden beslenen metaforik dil, gündelik nesneleri ve insanları fantastik imgelerle dönüştürerek, gerçeklik ile rüya arasındaki sınırları bulanıklaştırır. Okuyucular bu yoğun, şiirsel anlatımın bazen okumayı zorlaştırdığını, metaforların o kadar yoğun olduğunu belirtiyorlar ki dikkat dağılabilmektedir. Schulz'un kusursuz Polonyaca üslubu ve mitolojik derinliği, sürrealist edebiyatın en önemli örnekleri arasında yer almasını sağlamıştır. Kitap, dil ve imajeryden zevk alan, yoğun ve düşünümsel okumaya açık okurlar için uygundur.

Bu özet yapay zekâ tarafından kaynaklardan derlenmiştir.