Bedri Rahmi Eyüboğlu
(Görele, 1911 – İstanbul, 21 Eylül 1975): Cumhuriyet dönemi Türk sanatının çok yönlü figürlerinden; ressam, şair, yazar ve akademisyen kimlikleriyle Anadolu halk kültürü ve Batı estetiğini ustalıkla yoğuran özgün bir sanatçı olarak tanındı. Baba tarafından Trabzon Maçka kökenli, kültürlü bir ailede yetişmiştir. Babası Mehmet Rahmi Bey devlet memuru ve milletvekili olarak çeşitli görevler yapmıştır. Ağabeyi Sabahattin Eyüboğlu Cumhuriyet döneminin önemli yazar ve çevirmenlerinden, kız kardeşi Mualla Eyüboğlu ise Türkiye’nin ilk kadın mimarlarındandır. Çocukluğu babasının kaymakamlık görevleri dolayısıyla Anadolu’nun çeşitli kentlerinde geçmiştir. Ortaöğrenimine Trabzon Lisesinde başlamış, resim öğretmeni Zeki Kocamemi’nin teşvikiyle sanata yönelmiştir. 1929’da İstanbul Güzel Sanatlar Akademisine kaydoldu; Nazmi Ziya ve İbrahim Çallı atölyelerinde resim eğitimi aldı. 1931’de Paris’e gitti; Fransızca öğrenip André Lhote atölyesinde çalıştı. Burada tanıştığı Rumen asıllı ressam Ernestine Leibovici (Eren Eyüboğlu) ile evlendi; bu evlilikten bir oğlu oldu. 1936’da Akademi’den mezun oldu ve Léopold Lévy’nin asistanı olarak göreve başladı. 1938’de Ressamlarımızın Yurt Gezisi programıyla Edirne’ye, 1942’de Çorum-İskilip’e gitti; bu geziler Anadolu motiflerini sanatıyla bütünleştirmesinde kırılma noktası oluşturdu. 1941’de şiir kitabı Yaradana Mektuplar’ı; ardından Karadut (1948), Tuz (1952), Üçü Birden (1953), Dördü Birden (1956), Karadut 69 (1969), Dol Karabakır Dol (1974), Yaşadım (1977, ölümünden sonra) gibi şiir kitaplarını okuyucuyla buluşturdu. 1943’te duvar resmi ve mozaik çalışmalarına başladı. 1958 Brüksel Expo’sunda Türkiye Pavyonu için hazırladığı mozaikle altın madalya aldı; 1960’ta Paris’te NATO merkezi için pano yaptı. 1950’lerden itibaren plastik tutkal, kum, Japon kâğıdı vb. yeni malzemelerle soyut ve deneysel tekniklere yöneldi. 1961’de ABD’ye giderek Berkeley Üniversitesinde misafir profesör olarak ders verdi. Öğrencileri arasından Orhan Peker, Fikret Otyam ve Turan Erol gibi önemli sanatçılar yetişti. 21 Eylül 1975’te İstanbul’da pankreas kanserinden 64 yaşında vefat etti, Küçükyalı Mezarlığına defnedildi. Ölümünün 50. yılında hürmet ve rahmetle andığımız Bedri Rahmi Eyüboğlu’nun tüm eserleri, yeni keşifler ve tasarımlarla Ötüken Neşriyat tarafından yayımlanmaktadır.
Kitapları
- Dol Karabakır Dol: Toplu Şiirler – Bedri Rahmi Eyüboğlu